راهبردها و اقدامات ملي مربوط به جلوگيري از كاهش نرخ باروري و ارتقاي آن متناسب با آموزه‌هاي اسلامي و اقتضائات راهبردي كشور
 (مصوبه جلسات 709، 710، 711 و 712 مورخ 22/1/1391، 5/2/1391، 19/2/1391 و 2/3/1391 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

مجلس شوراي اسلامي ـ نهاد رياست جمهوري ـ مركز مديريت حوزه علميه
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت راه و شهرسازي
صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران ـ ستاد كل نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران
وزارت كشور ـ وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ سازمان تبليغات اسلامي
معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور
معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور
      مصوبه «راهبردها و اقدامات ملي مربوط به جلوگيري از كاهش نرخ باروري و ارتقاي آن متناسب با آموزه‌هاي اسلامي و اقتضائات راهبردي كشور» كه در جلسات 709، 710، 711 و 712 مورخ 22/1/1391، 5/2/1391، 19/2/1391 و 2/3/1391 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است، براي اجرا ابلاغ مي‌شود:
      مقدمه
      در چارچوب تصويب نقشه مهندسي فرهنگي و براساس تحليل وضعيت فرهنگي كشور، موضوع تحولات جمعيتي كشور بررسي و راهبرد كلان، راهبردها و اقدامات ملي مرتبط با آن، به شرح مواد ذيل به تصويب مي‌رسد.
      ماده1ـ راهبرد كلان
      جلوگيري از كاهش نرخ باروري كل و ارتقاي آن متناسب با آموزه‌هاي اسلامي، اقتضائات راهبردي كشور، مطالعات جمعيت‌شناختي، آمايش و پايش مستمر جمعيتي
      ماده2ـ راهبردهاي ملي
      1ـ فرهنگ‌سازي براي دست‌يابي به جمعيت مطلوب و اصلاح بينش و نگرش مسئولان و مردم نسبت به پيامدهاي منفي كاهش باروري بويژه زيرحد جانشيني؛
      2ـ تدوين سياست‌ها، برنامه‌ها و قوانين و مقررات حمايتي و تشويقي براي دست‌يابي به نرخ باروري مناسب، جمعيت مطلوب و لغو سياست‌ها، برنامه‌ها و قوانين و مقررات مشوق كاهش باروري؛
      3ـ تدوين الگوي سبك زندگي و ترويج آن به ويژه فعاليت‌هاي اجتماعي، آموزشي و اشتغال زنان متناسب با معيارهاي اسلامي و هماهنگ با مصالح خانواده به منظور ايفاي هر چه كامل‌تر نقش مادري و همسري؛
      4ـ ايجاد و استقرار نظام مديريت فرابخشي و جامع جمعيت كشور؛
      5 ـ آمايش مستمر جمعيتي كشور و تدوين سياست‌هاي مهاجرتي به منظور جهت‌دهي به جابجايي‌هاي جمعيتي در سطوح ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي؛
      6 ـ اهتمام به ارتقاء كيفي جمعيت كشور از طريق متناسب ساختن نرخ باروري خانواده‌ها با شرايط و اقتضائات سلامت، معيشت و فرهنگ آنها.
      ماده3ـ اقدامات ملي متناسب با هر يك از راهبردهاي ملي موضوع ماده (2) به شرح ذيل مي‌باشد:
      1ـ تهيه طرح جامع توليد و اجراي انواع برنامه‌هاي آموزشي، پژوهشي، اطلاع‌رساني، نمايشي، تبليغي و غيره در رسانه‌هاي جمعي بويژه صدا و سيما و شبكه‌هاي استاني آن با هدف گفتمان‌سازي و ترويج فوايد فرزندآوري و تبيين آثار منفي كاهش نرخ باروري با رعايت شرايط و مقتضيات راهبردي. (1و 6)
      2ـ تبيين نظريه جمعيتي اسلام و ترويج آن توسط روحانيت براي اصلاح نگرش مسئولان و مردم نسبت به فوايد باروري و افزايش نرخ آن. (1، 3و 6)
      3ـ تدوين و اجراي برنامه‌هاي ترويجي، آموزشي، پژوهشي و خدمات پزشكي توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در جهت اصلاح نگرش عمومي. (1و2)
      4ـ برنامه‌ريزي و فرهنگ‌سازي در تسهيل ازدواج، كاهش سن ازدواج و استحكام خانواده. (1، 2و 3)
      5ـ حمايت از گسترش شبكه‌هاي اجتماعي و سازمان‌هاي مردم نهاد حامي كاهش سن ازدواج جوانان و استحكام خانواده. (1و2)
      6 ـ آمايش و برنامه‌ريزي استاني و منطقه‌اي جمعيت با در نظر گرفتن مقتضيات اساسي و راهبردي مربوط. (1و5)
      7ـ اصلاح نگرش‌ها و برنامه‌هاي درسي در سطوح آموزش و پرورش و آموزش عالي نسبت به جمعيت مطلوب و فرزندآوري و استفاده از ظرفيت‌هاي آنها در اين زمينه. (1، 3و 6)
      8 ـ بازنگري كليه سياست‌ها، برنامه‌هاي توسعه و قوانين و مقررات كشور با تأكيد بر اصلاح قوانين و مقررات تنظيم خانواده. (2)
      9 ـ تدوين و تصويب برنامه‌هاي هوشمند براي ارتقاء باروري. (2و 6)
      10ـ تدوين و اجراي الگوها و برنامه‌هاي حضور اجتماعي مطلوب و تنوع‌بخشي به مشاغل زنان متناسب با مسئوليت‌هاي خانوادگي (همسري و مادري). (3)
      11ـ ايجاد بانكهاي اطلاعاتي جامع جمعيتي ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي و رصد مستمر تحولات جمعيتي در جهت اهداف و سياست‌هاي جمعيتي كشور. (4)
      12ـ سياست‌گذاري توزيع و بازتوزيع جمعيت و اعمال آن در طرح‌ها و برنامه‌هاي توسعه ملي و منطقه‌اي. (4و 5)
      13ـ بازنگري و وضع قوانين و مقررات حمايتي و تشويقي فرزندآوري به صورت پلكاني با رعايت سه معيار سن ازدواج، فاصله مواليد و تعداد فرزندان از طريق پيش‌بيني الزاماتي همچون: (2، 3و 6)
      13ـ1ـ پوشش بيمه اجباري درمان رايگان مادر و كودك از ابتداي بارداري تا پايان دو سالگي كودك براي كساني كه فاقد پوشش بيمه درماني مي‌باشند.
      13ـ2ـ اختصاص سبد تغذيه رايگان ماهانه به صورت بن كالا شامل؛ پروتئين، لبنيات، برنج و حبوبات به ميزان يك تا دو ميليون ريال به مادران باردار و داراي فرزند زير 2 سال حداقل براي 3 دهك درآمدي پايين و نيازمندان براساس ارزش ريالي سال 1390 به عنوان سال پايه.
      تبصره ـ اقلام سبد تغذيه رايگان توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين مي‌شود.
      13ـ3ـ اختصاص بسته بهداشتي ـ درماني رايگان شامل؛ مكمل‌هاي غذايي، دارو، آزمايش‌هاي دوره‌اي و موردي و معاينه‌هاي ماهيانه به مادران باردار و داراي فرزند زير 2 سال براي حداقل 3 دهك درآمدي پايين و نيازمندان.
      تبصره ـ اقلام بسته بهداشتي درماني رايگان توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تعيين مي‌گردد.
      13ـ4ـ پوشش كامل بيمه‌اي براي درمان ناباروري‌هاي اوليه و ثانويه.
      13ـ 5 ـ افزايش مدت مرخصي استعلاجي زايمان به 9 ماه و مرخصي بدون حقوق به 21 ماه و جمعاً به مدت 30 ماه به ازاي هر فرزند و در       مجموع 10 سال به صورت شناور با حفظ شغل براي كليه شاغلان بخش دولتي و غيردولتي.
      تبصره ـ مرخصي استعلاجي و بدون حقوق قابل بازخريد نمي‌باشد و حداكثر تا 6 سالگي كودك قابل استفاده است.
      13ـ6 ـ اختصاص مرخصي استحقاقي 2 هفته‌اي تولد فرزند به پدر.
      تبصره ـ اين مرخصي قابل بازخريد نمي‌باشد.
      13ـ7ـ اجراي كامل طرح آتيه فرزندان با مبنا قرارگرفتن ارزش ريالي سال 1389 به عنوان سال پايه.
      13ـ 8 ـ پرداخت هديه تولد فرزند به مادر به صورت سكه بهارآزادي طبق جدول زير:

      13ـ 9ـ افزايش سنوات تحصيلي دانشجويان مادر به ازاي هر فرزند تا 4 نيم‌سال و كاهش سقف واحدهاي درسي در هر نيم‌سال تا سقف 8 واحد.
      13ـ10ـ متناسب‌سازي نظام آموزشي كشور با ملاحظات جنسيتي و سياست‌هاي جمعيتي در ساختار، محتوا و طول مدت تحصيل.
      13ـ11ـ مراكز آموزش عالي موظفند در توزيع و تخصيص وام دانشجويي، وام وديعه مسكن و همچنين تخصيص خوابگاه‌هاي دانشجويي، دانشجويان متأهل داراي فرزند را در اولويت قرار دهند.
      13ـ12ـ دانشجويان مادر داراي فرزند زير 3 سال مي‌توانند تا 50 درصد واحدهاي درسي نظري دوره تحصيلي خود را به صورت نيمه حضوري يا مجازي بگذرانند.
      تبصره ـ دستورالعمل اجرايي مربوط توسط وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه و ابلاغ خواهد شد.
      13ـ13ـ فراهم آوردن امكان حضور منعطف و كاهش ساعات كار موظف، ايجاد امتيازات خاص و تسهيلات لازم در طرح دوركاري و نيمه حضوري و ساير شيوه‌هاي مناسب اشتغال براي زنان باردار و مادران داراي فرزند زير 5 سال.
      13ـ14ـ حق عائله‌مندي در كليه قوانين‌و مقررات استخدامي به دو برابر افزايش مي‌يابد.
      13ـ 15ـ پرداخت پاداش اولاد به صورت ماهانه و به صورت پلكاني در كليه قوانين و مقررات استخدامي كشور و به شرح جدول ذيل اعمال مي‌شود:

      13ـ 16ـ اعطاي مشوق‌هاي مالياتي به خانواده متناسب با تغييرات در بُعد خانوار از طريق تغيير در واحد مالياتي از فرد به خانواده.
      13ـ17ـ حمايت از طراحي، ساخت و واگذاري مسكن‌هاي چند نسلي به خانواده‌هاي گسترده.
      13ـ 18ـ احتساب خانه‌داري به عنوان شغل و كمك به بيمه بازنشستگي زنان متأهل خانه‌دار با پرداخت بخشي از حق بيمه توسط دولت متناسب با درآمد خانواده.
      13ـ 19ـ مادران شاغل داراي 3 فرزند و بيشتر مي‌توانند با داشتن هر ميزان سابقه كار، علاوه بر ميزان سنوات خود به ازاي هر فرزند با يك سال افزايش سنوات بازنشسته شوند.
      13ـ20ـ مادران شاغل مي‌توانند با هر ميزان سابقه كار با همان ميزان سنوات بازنشسته شوند.
      13ـ21ـ پرداخت وام قرض‌الحسنه «فرزند» به مبلغ يكصد ميليون ريال به خانواده‌ها براي فرزندان سوم تا پنجم با بازپرداخت 10 ساله و بدون الزام به سپرده‌گذاري توسط بانك‌هاي عامل بر مبناي نرخ پايه سال 1391.
      تبصره ـ اين تسهيلات به خانواده‌هايي كه سن مادر حداكثر 39 سال باشد، اختصاص مي‌يابد.
      13ـ22ـ كاهش مدت خدمت سربازي متناسب با سن ازدواج و تعداد فرزندان و افزايش حقوق و تسهيلات آنها با رعايت ضوابط و مقررات مورد عمل ستاد كل نيروهاي مسلح.
      14ـ ارتقاء آمادگي‌هاي جسمي و روحي جوانان براي تربيت نسل و بارداري از طريق: (2)
      14ـ1ـ درج عناوين و سرفصل‌هاي مربوط به آماده‌سازي دختران و پسران از نظر سلامت جسمي و روحي و رواني براي عهده‌داري مسئوليت اداره خانواده و پرورش فرزندان در متون آموزشي مقاطع مختلف تحصيلي توسط وزارت آموزش و پرورش.
      14ـ2ـ افزايش اعتبارات، امكانات، ساعات درسي و فعاليت‌هاي ورزشي دختران و پسران در مدارس و دانشگاه‌ها.
      14ـ3ـ ايجاد رشته‌هاي تحصيلي متناسب با جايگاه و نقش خانواده و زن براساس فرهنگ اسلامي، همچون مديريت خانه و خانواده در مقاطع مختلف توسط وزارتين آموزش و پرورش و علوم، تحقيقات و فناوري.
      14ـ4ـ اجراي مستمر طرح غربالگري سلامت دختران و پسران در مدارس و دانشگاه‌ها.
      15ـ ترويج زايمان طبيعي و بدون درد و مقابله هدفمند با سزارين‌هاي غيرضروري و سودجويانه.
      16ـ خانواده‌هاي داراي 4 فرزند و بيشتر براساس نتايج آمايش جمعيتي و در دهك‌هاي پايين درآمدي جامعه مي‌توانند حسب مورد از يكي از دو امتياز زير بهره‌مند شوند:
      16ـ1ـ دريافت وام خريد مسكن به ميزان دو برابر سقف وام‌هاي اعطايي بانك مسكن، با باز پرداخت 30 ساله و حداقل سود بانكي بخش مسكن.
      16ـ2ـ دريافت يك قطعه زمين مسكوني به مساحت 200ـ 150 مترمربع در شهرستان محل سكونت به شرط ساخت و حداقل 15 سال سكونت در آن به استثناء كلان شهرهاي كشور.
      ماده3ـ به منظور راهبري، برنامه‌ريزي و نظارت و ارزيابي كلان جمعيتي، نهاد تخصصي مديريت جامع جمعيت كشور ظرف مدت سه ماه توسط دولت تشكيل و با همكاري دستگاه‌هاي ذي‌ربط، نسبت به تهيه برنامه عمل با تقسيم كار ملي و دستورالعمل‌هاي لازم اقدام و گزارش عملكرد را هر شش ماه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه مي‌نمايد.
      ماده4ـ در صورت لزوم، قوانين و مقررات متناظر با هر يك از اقدامات ملي، حسب مورد از سوي مجلس شوراي اسلامي و هيأت وزيران به تصويب مي‌رسد.
      ماده5 ـ اين مصوبه در 5 ماده و 6 تبصره در جلسات 709، 710، 711 و 712 مورخ 22/1/1391، 5/2/1391، 19/2/1391 و 2/3/1391 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد.

معاون اول رئيس جمهور ـ پرويز داودي