(مصوب جلسه 589 مورخ 14/6/1385 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

        مقدمه:
        به منظور تحقق بخشيدن به تأكيد مقام معظم رهبري در « استفاده صحيح و مناسب از ظرفيت‌هاي علمي نخبگان در راستاي توسعة همه جانبة كشور» و در اجراي مادة4 اساسنامه بنياد ملي نخبگان دربارة « تعريف نخبه و احراز استعدادهاي برتر و نخبگي افراد» آيين‌نامه احراز استعدادهاي برتر و نخبگي تصويب مي‌شود:
        در اين آيين‌نامه « بنياد ملي نخبگان كشور» به اختصار « بنياد» و دو وزارتخانة « علوم، تحقيقات و فناوري» و « بهداشت، درمان و آموزش پزشكي» به اختصار « وزارتين علوم و بهداشت» ناميده مي‌شود.
        ماده1ـ هدف
        منطقي كردن و تعريف شاخص‌هاي علمي، استانداردسازي معيارها و فرآيندهاي شناسايي و معرفي نخبگان و استعدادهاي برتر هر بخش.
        ماده2ـ تعريف نخبه و استعداد برتر
        1ـ2ـ « نخبه» به استناد ماده 4 اساسنامه بنياد به فرد برجسته و كارآمدي اطلاق مي‌شود كه اثرگذاري وي در توليد و گسترش علم و هنر و فناوري و فرهنگ‌سازي و مديريت كشور محسوس باشد و هوش، خلاقيت، كارآفريني و نبوغ فكري وي در راستاي توليد و گسترش دانش و نوآوري موجب سرعت بخشيدن به رشد و توسعه علمي و اعتلاي جامعه انساني كشور گردد.
        2ـ2ـ « استعداد برتر» به فردي اطلاق مي‌شود كه به صورت بالقوه نخبه بوده ولي هنوز زمينه‌هاي لازم براي شناسايي كامل و يا بروز استعدادهاي ويژه او فراهم نشده است.
        تبصره1ـ تعاريف فوق شامل استعدادهاي برتر و نخبگان بخشهاي مختلف از قبيل علمي و فناوري، آموزشي، فرهنگي، اجتماعي، هنري و مديريتي مي‌باشد.
        تبصره2ـ تعريف و شرايط احراز نابغگي و نحوه حمايت از نوابغ توسط بنياد پيشنهاد و پس از تصويب هيئت امناء به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي‌رسد.
        تبصره3ـ استعداد برتر و نخبگي يك فرايند پويا است و مي‌بايست تداوم شرايط در دوره‌هاي زماني مشخص در احراز نخبگي معيار قرار گيرد.
        ماده3ـ فرايند احراز استعداد برتر و نخبگي در حوزه‌هاي مختلف
        1ـ3ـ درتعيين و احراز شرايط نخبگي، فرايندهاي تعريف و تجربه‌شده توسط نهادهاي برگزينندة نخبگان هربخش پذيرفته شده و با جهت‌گيري علمي و عقلايي سياست‌هاي موجود هماهنگ و معيارهاي وضع شده عنداللزوم تقويت و يا اصلاح مي‌گردد.
        2ـ3ـ آيين‌نامه‌هاي موجود براي تعيين بهترينها در بخش‌هاي مختلف با رويكرد تقويتي مورد اصلاح و تصويب بنياد قرار خواهدگرفت.
        ماده4ـ شرايط احراز استعدادهاي برتر و نخبگي
        افرادي كه داراي يكي از ويژگي‌هاي زير باشند، استعداد برتر يا نخبه شناخته مي‌شوند.
        1ـ4ـ برگزيدگان المپيادهاي علمي معتبر داخلي و جهاني
        الف) نفرات اول تا سوم المپيادهاي معتبر جهاني و بين‌المللي دانش‌آموزي با تأييد وزارت آموزش و پروش به عنوان نخبه.
        ب) راه‌يافتگان مرحله نهايي المپيادهاي معتبر جهاني بين‌المللي دانش‌آموزي با تأييد وزارت آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر.
        ج) نفرات اول تا سوم المپيادهاي معتبر بين‌المللي دانشجويي با تأييد وزارتين علوم و بهداشت به عنوان نخبه.
        د) نفرات اول تا سوم المپيادهاي معتبر علمي دانشجويي كشور با معرفي وزارتين علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
        هـ) نفرات اول تا سوم المپيادهاي معتبر علمي دانش‌آموزي كشور با معرفي وزارت آموزش و پرورش به عنوان استعداد برتر.
        2ـ4ـ برگزيدگان از ميان آزمونهاي سراسري
        الف) برگزيدگان از ميان رتبه‌هاي برتر آزمون‌هاي سراسري مقطع كارشناسي از ميان 100 نفر اول براي رشته‌هاي رياضي و فيزيك، 50 نفر اول براي رشته‌هاي علوم تجربي،50 نفر اول براي رشته‌هاي علوم انساني و 20 نفر اول براي رشته‌هاي هنر به عنوان استعداد برتر.
        3ـ4ـ مخترعان و مكتشفان
        الف) برگزيدگان مسابقات و جشنواره‌هاي علمي معتبر داخلي و خارجي از قبيل جشنوارة بين‌المللي خوارزمي، جشنوارة جوان خوارزمي و جشنوارة علوم پزشكي رازي با معرفي وزارتين علوم و بهداشت و تأييد بنياد به عنوان استعداد برتر.
        ب) برگزيدگان از ميان مخترعان و مكتشفان ايراني كه اختراع و اكتشاف آنان در مراجع ذيصلاح داخلي و يا خارجي به ثبت رسيده باشد به عنوان استعداد برتر (بنياد تعيين‌كنندة مراجع ذيصلاح است).
        تبصره ـ جشنواره‌ها و مسابقات علمي با تأييد وزارتين علوم و بهداشت و در موارد خاص با تأييد بنياد معتبر شناخته مي‌شود.
        4ـ4ـ دانش‌آموختگان
        برگزيدگان از ميان نفرات اول دانش‌آموخته رشته‌هاي دانشگاهي (كارشناسي و بالاتر) داخل كشور و حوزه‌هاي علميه (سطح يك و بالاتر) با معرفي « وزارتين علوم و بهداشت» و « مديريت حوزه علميه قم و خراسان» به عنوان استعداد برتر.
        5 ـ4ـ برترين‌هاي مسابقات علوم قرآني
        برگزيدگان نفرات اول تا سوم مسابقات معتبر قرآني داخلي و بين‌المللي با تأييد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان استعداد برتر.
        تبصره ـ تشخيص اعتبار مسابقه با بنياد است.
        6 ـ4ـ شخصيتهاي برجسته علمي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور
        الف) برگزيدگان از ميان محققان ايراني كه براساس معيارهاي مؤسسات معتبر اطلاعات علمي بين‌المللي و داخلي به لحاظ تعداد ارجاعات به مقالات آنها و يا ساير شاخص‌هاي مرتبط به عنوان پژوهشگران و دانشمندان ملي و بين‌المللي قرار گرفته‌اند، با معرفي وزارتين علوم و بهداشت به عنوان نخبه.
        ب) برگزيدگان از ميان افرادي كه براي حل مشكلات ملي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور راهكارهاي مناسبي ارائه كرده‌اند و اين راهكارها تجربه شده و نتايج حاصل از آن به تأييد مراجع ذيربط رسيده باشد، با انتخاب بنياد به عنوان استعداد برتر.
        ج) برگزيدگان از ميان افرادي كه در هريك از رشته‌ها و گروه‌هاي علمي اعم از علوم انساني و معارف اسلامي، علوم پايه، فني مهندسي، پزشكي، كشاورزي و هنر، نظريه يا تئوري جديد ارائه كرده و از سوي مراجع معتبر ملي و بين‌المللي مربوطه، تأثيرگذار شناخته شده باشد به عنوان استعداد برتر (تشخيص مراجع معتبر با بنياد است).
        د) برگزيدگان از ميان مؤلفان و مترجمان كتب، نويسندگان مقالات، واعظان و شاعران كه آثار فاخر ايشان داراي نقش مهم و تأثير ويژه در توسعه مرزهاي دانش و فناوري يا تربيتي و اخلاقي در حوزه مربوط بوده است، به عنوان استعداد برتر (تشخيص مراجع معتبر با بنياد است).
        7ـ4ـ آفرينندگان آثار بديع و ارزنده ادبي و هنري
        برگزيدگان از ميان آفرينندگان آثار بديع و ارزنده هنري در حوزه‌هاي موسيقي، نقاشي، هنرهاي تجسمي، هنرهاي نمايشي، معماري و غيره با معرفي مراجع معتبر و انتخاب بنياد به عنوان استعداد برتر (تشخيص مراجع معتبر با بنياد است).
        8 ـ 4ـ اعضاي هيأت علمي دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي و فناوري
        الف) برگزيدگان از ميان اعضاي هيأت علمي كه در مراتب دانشگاهي كار ممتاز و شاخصي را انجام داده‌اند به عنوان استعداد برتر.
        ب) برگزيدگان از ميان اساتيد نمونه و ممتاز در سطح كشور براساس ضوابط وزارتين علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
        ج) برگزيدگان از ميان پژوهشگران نمونه كشوري براساس ضوابط وزارتين علوم و بهداشت به عنوان استعداد برتر.
        9ـ4ـ مدرسين و محققين علوم حوزوي
        الف) برگزيدگان از ميان مدرسين حوزه‌هاي علميه كشور كه تدريس مي‌نمايند، براساس ضوابط شوراي عالي حوزه علميه قم به عنوان استعداد برتر.
        ب) برگزيدگان از ميان محققين برتر حوزوي با معرفي شوراي عالي حوزه علميه قم به عنوان استعداد برتر.
        تبصره1ـ در مواردي كه براي « برگزيدگان» مرجع ذكر نشده است، مرجع گزينش بنياد است.
        تبصره2ـ بنياد مي‌تواند از ميان برگزيدگان به عنوان « استعدادهاي برتر» افرادي را به عنوان « نخبه» معرفي نمايد.
        ماده5 ـ پيشنهاد استعداد برتر و نخبگي مي‌تواند هم از سوي افراد واجد شرايط و هم از سوي نخبگان و استعدادهاي برتر شناخته شده و هم از سوي نهادها و سازمانها به بنياد صورت گيرد.
        ماده6 ـ نحوه حمايت از استعدادهاي برتر و نخبگان و ساير موارد براساس آيين‌نامه‌ها و ضوابطي خواهد بود كه مطابق بند 11 ماده 9 اساسنامه بنياد توسط هيأت امناء بنياد ملي نخبگان پيشنهاد و به تصويب مي‌رسد.
        ماده7ـ موارد خاص و همچنين موارد پيش‌بيني نشده يا داراي ابهام در شرايط احراز استعدادهاي برتر و نخبگي و مراجع تأييدكننده بنا به تصويب هيأت امناي بنياد ملي نخبگان خواهدبود.
        ماده8 ـ اين آيين‌نامه در 8 ماده و 7 تبصره در جلسه589 مورخ14/6/1385 به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيد و هرگونه تغيير در مفاد آن منوط به پيشنهاد هيأت امناي بنياد ملي نخبگان كشور و تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي خواهدبود.

رئيس ثبت اسناد و املاک کهگيلويه